48. Jakie korzyści przynosi czytanie? Garść faktów

Czytanie, jak wiadomo, jest zajęciem wielowymiarowym – może być czystą rozrywką, może być sposobem na poszerzanie wiedzy o świecie czy poznawania innych punktów widzenia. Część czytających twierdzi jednak, że czytanie to zajęcie szlachetniejsze niż inne, godne wyniesienia na ołtarze i bardzo wysokie postumenty – prawdopodobnie dlatego, że nie wykupili jeszcze abonamentu Netfliksa i nie odkryli szczęścia z posiadania wielu opcji. Fakt jednak taki, że czytanie faktycznie przynosi nam i naszym mózgom całkiem sporo korzyści – jeśli pragniecie więc poznać kilka argumentów za podniesieniem książki, to czytajcie dalej.

Poprawia funkcjonowanie mózgu

W 2014 roku grupa naukowców zakończyła długofalowe badanie na grupie 1890 identycznych bliźniąt. Badanie trwało dziewięć lat i miało na celu zbadanie, do jakiego stopnia umiejętność czytania w młodym wieku może być wyznacznikiem późniejszej inteligencji. Dzieci badano w wieku lat siedmiu, dziewięciu, dziesięciu, dwunastu i szesnastu, sprawdzając poziom ich umiejętności czytelniczych oraz iloraz inteligencji. Jak się okazało, różnice w umiejętności czytania w wieku lat siedmiu wyraźnie odbijały się na poziomie inteligencji dziecka na późniejszym etapie, choć wyraźne były już nawet w tym pierwszym okresie. Te z bliźniąt, które czytały lepiej, lepiej wypadały też w testach inteligencji. Z racji, że każda para dzieliła ze sobą zarówno, geny, jak i rodziców i środowisko, łatwo było wykluczyć wpływ innych czynników na istnienie różnic między rodzeństwem.

Wniosek? Czytanie ma wpływ na rozwój inteligencji, a dzieci, które nie otrzymają wystarczającego wsparcia w nauce tej umiejętności na wczesnym etapie życia mogą tego wpływu nie zaznać.[1]

Z kolei badanie z 2007 roku udowodniło, że czytanie dosłownie zmienia mózg, wspomagając tworzenie komórek istoty białej – czyli tkanki leżącej pod korą mózgu, odgrywającej ważną rolę w uczeniu się i tworzeniu połączeń pomiędzy jego częściami.[2]

A jeśli będziemy czytać nie tylko w swoim rodzimym języku? Mamy sporą szansę na to, że nasz mózg nieco przypakuje – a dokładniej, że powiększy się hipokamp, czyli ta jego cześć, która odpowiedzialna jest za uczenie się… i nawigację przestrzenną.[3]

Redukuje stres

Istnieją też przesłanki mówiące, że czytanie redukuje też stres – jak zasugerowano w eksperymencie przeprowadzonym w 2009 roku. Grupa badaczy zmierzyła działanie zajęć takich jak joga, czytanie książek, i uczestnictwo w skłaniających do śmiechu czynnościach na poziom stresu studentów i studentek – i doszła do wniosku, że mniej więcej jednakowo wpływają one na obniżenie tegoż poziomu.

Minusem badania była niewielka próba – przyjrzano się zaledwie 23 osobom, z których wszystkie były w trakcie studiów – nie można więc powiedzieć, czy wyniki te byłyby takie same w przypadku bardziej urozmaiconej grupy.[4]

Filiżanka kawy przed otwartą książką, w otoczeniu ziaren, stojąca na drewnianym stole. Post: Jakie korzyści przynosi czytanie.
Photo by Engin Akyurt on Pexels.com

Wspomaga pamięć 

Możemy jednak powiedzieć ze stuprocentową pewnością, że czytanie dobrze działa na pamięć – i pomaga zachować sprawność umysłową w podeszłym wieku.

Dowiedli tego m. in. badacze z japońskiego uniwersytetu w Tohoku, którzy zbadali wpływ codziennego czytania i rozwiązywania prostych zadań matematycznych na grupie pensjonariuszy domu opieki. Starsi państwo brali udział w eksperymencie przez sześć miesięcy – kiedy zbadano ich po tym okresie okazało się, że osiągają dużo lepsze wyniki w testach funkcji poznawczych (czyli wykonywaniu zadań wymagających np. skupienia uwagi, wykorzystania pamięci czy zdolności postrzegania).[5]

Czytanie jest też jedną z czynności, które mogą nas chronić przez chorobą Alzheimera. Jak dowodzą naukowcy z Cleveland, osoby bardziej narażone na chorobę to osoby, które w ciągu życia zajmowały się mniejszą liczbą czynności wymagających wysiłku umysłowego.[6]

 Pomaga zrozumieć innych 

I ostatni punkt – wpływ beletrystyki na inteligencję emocjonalną.

Związek ten był już badany kilkunastokrotnie, ale rezultaty były niejednoznaczne – krytykowana była metodologia, na jaką decydowali się naukowcy, czy wybór lektur, które serwowane były osobom badanym. Ponadto część podobnych eksperymentów takiego powiązania nie potwierdziła, lub sugerowała możliwy wpływ czynników zewnętrznych.

Jakiś czas temu przeprowadzono jednak metaanalizę badań skupiających się na tym etapie, i wnioski są optymistyczne. Mianowicie, czytanie beletrystyki – w porównaniu zarówno do czytania literatury faktu, jak i nieczytania w ogóle – pozytywnie wpływa na naszą zdolność do empatyzowania z innymi.[7]

Dwie kobiety - starsza i młodsza - zwrócone ku sobie. Kobiety uśmiechają się ze wzruszeniem. Młodsza obejmuje starszą ramieniem.
Photo by Andrea Piacquadio on Pexels.com

Co to oznacza? 

Czy to znaczy, że pasjonowanie się literaturą robi z nas lepszych ludzi?

Nie do końca.

Może sprawić, że będziemy trochę milsi i bardziej zdolni do wczucia się w sytuację bliźnich – super.

Może sprawić, że nasze mózgi będą funkcjonować nieco sprawniej – genialnie!

Ale nie da nam żadnej moralnej przewagi nad tymi, którzy książek nie czytają. Nie sprawi, że z góry będziemy mieć szerszą od nich wiedzę, większą wrażliwość, na sto procent wyższy poziom inteligencji.

Świat, ludzie, i rozrywki, którym się oddajemy, są różnorodne. Zwróćcie uwagę na to, że podobnie korzystny wpływ na mózg, co czytanie, ma na przykład rozwiązywanie zadań matematycznych, a na poziom stresu – joga.

Nikogo nie zachęcimy do czytania książek snobizmem.

Ale poza czystą frajdą mogą przydać się nam dodatkowe argumenty – takie, jak te powyżej.

Źródła

[1] Society for Research in Child Development. „Stronger early reading skills predict higher intelligence later.” ScienceDaily. ScienceDaily, 24 July 2014. www.sciencedaily.com/releases/2014/07/140724094209.htm.

[2] Keller, T. A., & Just, M. A. (2009). Altering cortical connectivity: remediation-induced changes in the white matter of poor readers. Neuron, 64(5), 624–631. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2009.10.018

[3] Lund University. „Language learning makes the brain grow, Swedish study suggests.” ScienceDaily. ScienceDaily, 8 October 2012. www.sciencedaily.com/releases/2012/10/121008082953.htm.

[4]https://www.researchgate.net/publication/229431397_Stress_Management_Strategies_For_Students_The_Immediate_Effects_Of_Yoga_Humor_And_Reading_On_Stress

[5] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2276592/

[6] https://www.pnas.org/content/98/6/3440.full

[7] https://www.inc.com/jessica-stillman/reading-fiction-really-will-make-you-nicer-more-empathetic-new-study-says.html

Marta

Marta

Graficzka specjalizująca się w projektowaniu książek, studentka językoznawstwa, rysowniczka. Pasjami czyta fantastykę i sci-fi, nie pogardzi dobrym reportażem, kryminałem, czy literaturą popularnonaukową. Z uporem maniaka analizuje rzeczy.

Leave a Reply